ระบบดับเพลิงด้วยโฟม
ระบบดับเพลิงที่นิยมใช้กันแบบต่างๆ
ระบบดับเพลิงดยใช้โฟม
ระบบป้องกันอัคคีภัยที่ผสมน้ำกับน้ำยาโฟมเข้มข้น ฉีดคลุมบนผิวของเหลวติดไฟเพื่อตัดออกซิเจนและลดความร้อน เหมาะสำหรับเพลิงไหม้ประเภท B (ของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมัน ทิเนอร์) แต่ ห้ามใช้กับไฟประเภท C (A/C อุปกรณ์ไฟฟ้า) เพราะโฟมนำไฟฟ้าและอาจเกิดอันตรายได้ หลักการทำงานและส่วนประกอบ
- ผสมน้ำกับน้ำยาโฟมเข้มข้นผ่านอุปกรณ์ผสมสัดส่วน (Proportioner)
- สร้างฟองโฟมที่มีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำมัน ลอยตัวแผ่คลุมผิวหน้าของเหลว
- ตัดกั้นไม่ให้ไอของเชื้อเพลิงสัมผัสกับออกซิเจนในอากาศ ช่วยลดความร้อนของเชื้อเพลิงด้วยละอองน้ำในเนื้อโฟม
คุณสมบัติของโฟมที่ใช้ในระบบดับเพลิงด้วยโฟม
โฟมที่ใช้ในการดับเพลิงนั้นจะมีความเข้มข้นในการออกแบบที่แตกต่างกัน และสามารถแบ่งออกได้หลายประเภท ทั้งนี้การเลือกใช้งานระบบดับเพลิงด้วยโฟม จะต้องเลือกให้เหมาะสมกับระบบดับเพลิงของโรงงานและชนิดของสารเคมีที่อาจเป็นต้นเชื้อเพลิง ซึ่งคุณสมบัติของโฟมที่ใช้ในระบบดับเพลิงด้วยโฟมจะมีดังต่อไปนี้
1.ดับเปลวไฟด้วยความเร็ว และอัตราการแผ่คลุมเหมาะสม
ความเร็วในการดับเพลิงและอัตราการแผ่คลุมที่เหมาะสมนั้นมีความสำคัญต่อประสิทธิภาพในการดับเพลิง หากระบบดับเพลิงด้วยโฟมมีความเร็วในการดับเพลิงช้าเกินไป หรืออัตราการแผ่คลุมไม่เพียงพอ อาจทำให้เพลิงไหม้ลุกลามหรือดับลงได้ไม่สมบูรณ์ โดยความเร็วในการดับเพลิงและอัตราการแผ่คลุมที่เหมาะสมนั้นขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น ประเภทของเชื้อเพลิง ปริมาณเชื้อเพลิง ลักษณะของเพลิงไหม้ และอุปกรณ์ดับเพลิงที่ใช้ ทั้งนี้ความเร็วในการดับเพลิงที่ถือว่าเหมาะสมควรอยู่ที่ประมาณ 30 วินาที อัตราการแผ่คลุมที่เหมาะสมควรอยู่ที่ประมาณ 1.5 เมตรต่อวินาที
2.ต้านทานความร้อน
ระบบดับเพลิงด้วยโฟมที่ดีจะต้องมีคุณสมบัติในการต้านทานความร้อนสูง เพื่อให้โฟมสามารถคงตัวอยู่ได้แม้ในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูง ซึ่งจะเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดเพลิงไหม้จากเชื้อเพลิงเหลวในสภาพแวดล้อมที่มีอุณหภูมิสูง เช่น โรงน้ำมัน โรงกลั่นน้ำมัน โรงงานอุตสาหกรรมที่มีกระบวนการผลิตที่มีอุณหภูมิสูง เป็นต้น
3. ต้านทานเชื้อเพลิง
โฟมในระบบดับเพลิงด้วยโฟมที่มีคุณสมบัติในการทนต่อเชื้อเพลิงบางชนิด โดยโฟมจะมีคุณสมบัติในการต้านทานเชื้อเพลิงได้นั้นขึ้นอยู่กับองค์ประกอบของน้ำยาโฟมเข้มข้น ซึ่งน้ำยาโฟมเข้มข้นจะประกอบด้วยสารก่อฟอง สารลดแรงตึงผิว และสารเสริมประสิทธิภาพอื่น ๆ ซึ่งสารเหล่านี้อาจมีคุณสมบัติในการต้านทานเชื้อเพลิงได้
4. ยับยั้งการแพร่กระจายไอเชื้อเพลิงติดไฟ
เมื่อเชื้อเพลิงเหลวถูกความร้อนจนกลายเป็นไอ ไอเชื้อเพลิงเหล่านี้จะลอยขึ้นไปในอากาศและเกิดการลุกไหม้เมื่อสัมผัสกับอากาศอีกครั้ง หากไม่มีสิ่งใดมาปกคลุมผิวหน้าของเชื้อเพลิง ไอเชื้อเพลิงเหล่านี้จะแพร่กระจายไปทั่วบริเวณเพลิงไหม้และทำให้เกิดเพลิงไหม้ลุกลามได้ ระบบดับเพลิงด้วยโฟมจึงมีประสิทธิภาพในการยับยั้งการแพร่กระจายของไอเชื้อเพลิงติดไฟได้เป็นอย่างดี เหมาะกับการใช้งานดับเพลิงในบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการลุกไหม้ของเชื้อเพลิงเหลว
5 ระบบดับเพลิงด้วยโฟมมีความสามารถต่อต้านแอลกอฮอล์
โฟมดับเพลิงที่มีความสามารถในการต้านทานแอลกอฮอล์นั้น จะใช้สารดับเพลิงที่เป็นสารอินทรีย์ชนิดพิเศษที่มีคุณสมบัติไม่ละลายในน้ำ โดยสารดับเพลิงเหล่านี้จะทำหน้าที่สร้างชั้นฟิล์มที่ปกคลุมผิวหน้าของเชื้อเพลิงเหลวที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อเพลิงกับอากาศสัมผัสกัน ซึ่งจะทำให้ปฏิกิริยาเคมีของการเผาไหม้หยุดลงและเพลิงจะดับลง
ประเภทของน้ำยาโฟมหลัก
- AFFF (Aqueous Film Forming Foam): โฟมขึ้นรูปฟิล์มบาง ใช้กับน้ำมันทั่วไป
- AR-AFFF (Alcohol-Resistant AFFF): โฟมทนแอลกอฮอล์ สำหรับสารเคมีมีขั้ว เช่น แอลกอฮอล์หรือตัวทำละลาย
- Fluorine-Free Foam: โฟมชนิดใหม่ปลอดสารฟลูออรีน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
การทำงานของโฟมในการดับเพลิง
โดยโฟมจะใหลไปลดอุณหภูมิ และคลุมเพลิงไม่ให้ออกซิเจนเข้าไปผสม
รูปแสดงระบบดับเพลิงแบบใช้โฟม
โดยใช้น้ำผสมกับโฟม โดยใช้ปั๊มคุมสัดส่วนของน้ำกับโฟมเข้มข้น
รูปแสดงระบบดับเพลิงโดยใช้โฟมแบบต่างๆ
ระบบท่อของระบบดับเพลิงแบบใช้โฟม
อุปกรณ์ของระบบดับเพลิงด้วยโฟม ประกอบด้วย
1️ น้ำยาโฟม (Foam Concentrate)
จะถูกเก็บไว้ในถังสีเหลือง และถูกผสมกับน้ำใน อุปกรณ์ผสมโฟม (Foam Proportioner) เพื่อสร้างสารละลายโฟมที่พร้อมใช้งาน
2️ สารละลายโฟมจะถูกส่งผ่าน ปั๊มโฟมหรือแหล่งจ่ายน้ำ (Foam Pump / Water Supply) ไปยัง หัวฉีดโฟม (Foam Sprinkler) หรือ ปืนฉีดโฟม (Foam Monitor)
3️ เมื่อระบบทำงาน หัวฉีดจะปล่อยโฟมลงสู่บริเวณที่เกิดเพลิงไหม้ โฟมจะก่อตัวเป็น ชั้นฟิล์มคลุมบนเชื้อเพลิง ซึ่งช่วย
• ลดและดับเปลวไฟ
• ป้องกันไม่ให้ออกซิเจนสัมผัสกับเชื้อเพลิง
4️ การทำงานทั้งหมดของระบบจะถูกควบคุมจาก ตู้ควบคุมและระบบตรวจจับ (Control & Detection Panel) ซึ่งทำหน้าที่
• ตรวจจับสัญญาณเพลิงไหม้
• ควบคุมการปล่อยโฟมของระบบ
โดยการออกแบบและใช้งานระบบดับเพลิงด้วยโฟมมักอ้างอิงมาตรฐาน เช่น
• NFPA 11
• NFPA 16
