วาล์วเดลูจ
Deluge Valve หรือ วาล์วเดลูจ เป็นอุปกรณ์สำคัญในระบบป้องกันอัคคีภัยของโรงงานอุตสาหกรรม มีหน้าที่ควบคุมการปล่อยน้ำดับเพลิงปริมาณมากเข้าสู่พื้นที่ที่ได้รับการป้องกัน เมื่อระบบตรวจจับเพลิงไหม้หรือระบบสั่งปล่อยน้ำ (Releasing System) ทำงาน
แตกต่างจากระบบ Sprinkler แบบทั่วไป คือ ระบบ Deluge System มักใช้หัวฉีดน้ำแบบ Open Spray Nozzle ซึ่งเป็นหัวฉีดที่ไม่มีอุปกรณ์ปิดกั้นการไหลของน้ำ ดังนั้นเมื่อ Deluge Valve เปิด น้ำจึงสามารถไหลออกพร้อมกันผ่านหัวฉีดทั้งหมดที่ติดตั้งอยู่ในพื้นที่ป้องกันได้
ส่วนประกอบหลัก
1.Water Inlet — ทางน้ำเข้า เป็นทางสำหรับรับน้ำดับเพลิงที่มีแรงดันเข้าสู่ตัว Deluge Valve
2.Deluge Valve Body — ตัววาล์วเดลูจเป็นส่วนหลักของวาล์วที่ทำหน้าที่รับแรงดันและควบคุมการไหลของน้ำเข้าสู่ระบบ
3.Isolation Valve — วาล์วแยกระบบ
ใช้สำหรับแยกชุดวาล์วออกจากระบบในระหว่างการบำรุงรักษา การตรวจสอบ หรือการทดสอบ
4.Water Motor — Water Motor Alarmเป็นอุปกรณ์แจ้งเตือนแบบใช้พลังงานจากน้ำ (Hydraulic Alarm Device) สามารถสร้างเสียงเตือนเมื่อมีน้ำไหลผ่านระบบ
5.Solenoid-Actuated Valve — โซลินอยด์วาล์วรับสัญญาณไฟฟ้าจากระบบตรวจจับเพลิงไหม้หรือแผงควบคุม (Fire Detection/Control System) และเริ่มกระบวนการเปิด Deluge Valve
6. Pressure Gauges — เกจวัดแรงดัน ใช้ตรวจสอบแรงดันของระบบและแรงดันในวงจรควบคุม เพื่อยืนยันว่าระบบอยู่ในสภาวะการทำงานที่ถูกต้อง
7. Elbow & Tubing — ข้องอและท่อควบคุม ใช้เชื่อมต่ออุปกรณ์ต่าง ๆ ในชุด Valve Trim เช่น ท่อควบคุม อุปกรณ์ปล่อยแรงดัน และอุปกรณ์ควบคุมวาล์ว
8. Detection Line — สาย/ระบบตรวจจับ เชื่อมต่อกับระบบตรวจจับเพลิงไหม้หรือระบบ Releasing System และจะเริ่มกระบวนการสั่งเปิดวาล์วเมื่อเกิดสภาวะเพลิงไหม้ตามที่ระบบกำหนด
9. Water Outlet — ทางน้ำออก เป็นทางที่นำน้ำจาก Deluge Valve ไปยังระบบท่อดับเพลิงด้าน Downstream
Deluge Valve
สภาวะปกติ Deluge Valve จะอยู่ในตำแหน่งปิด เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำดับเพลิงไหลเข้าสู่ระบบท่อด้าน Downstream โดยมีขั้นตอนดังนี้
1.Fire Detection
การตรวจจับเพลิงไหม้ ระบบตรวจจับที่เหมาะสมจะตรวจพบสภาวะที่บ่งชี้ว่าเกิดเพลิงไหม้ เช่น Flame Detector, Heat Detector หรือระบบตรวจจับประเภทอื่นตามการออกแบบ
2.Release Signal
การส่งสัญญาณสั่งปล่อย แผงควบคุมระบบ Releasing/Fire Alarm จะส่งสัญญาณไปยัง Solenoid-Actuated Valve
3.Control Pressure is Released
แรงดันในห้องควบคุมถูกปล่อยออก เมื่อ Solenoid Valve ทำงาน ระบบ Valve Trim จะเปลี่ยนสภาวะแรงดันภายใน Control Chamber ของ Deluge Valve
4.Main Valve Opens
วาล์วหลักเปิด แรงดันที่ควบคุมวาล์วลดลง ทำให้ Diaphragm หรือกลไกภายในวาล์ว เคลื่อนที่ ส่งผลให้ช่องทางน้ำหลักเปิดออก
5.Water Enters the System
น้ำเข้าสู่ระบบ น้ำดับเพลิงที่มีแรงดันจะไหลผ่าน Deluge Valve เข้าสู่ระบบท่อจ่ายน้ำดับเพลิงด้าน Downstream
6.Water Discharge
น้ำถูกปล่อยออกจากหัวฉีด น้ำจะไหลไปยัง Open Spray Nozzles และถูกฉีดออกพร้อมกันทั่วพื้นที่ที่ได้รับการป้องกัน
7.Alarm
ระบบแจ้งเตือนทำงาน
การไหลของน้ำสามารถทำให้อุปกรณ์แจ้งเตือนแบบ Hydraulic และ/หรือ Electrical ทำงาน เพื่อแจ้งเตือนเจ้าหน้าที่ว่าระบบดับเพลิงกำลังทำงาน
การใช้งานทั่วไป
Deluge System มักใช้ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดเพลิงไหม้อย่างรวดเร็ว หรือมีอัตราการเกิดความร้อนสูง (High Heat-Release Hazard) ซึ่งจำเป็นต้องใช้น้ำในปริมาณมากและอย่างรวดเร็ว ตัวอย่างพื้นที่ใช้งาน ได้แก่
- โรงงาน Oil & Gas
- โรงกลั่นน้ำมัน (Refinery)
- โรงงานปิโตรเคมี (Petrochemical Plant)
- โรงงานกระบวนการทางเคมี (Chemical Processing Plant)
- โรงงาน LNG
- โรงไฟฟ้า (Power Plant)
- ระบบป้องกันหม้อแปลงไฟฟ้า (Transformer Protection)
- พื้นที่เก็บถังน้ำมัน (Tank Farm)
- โรงเก็บเครื่องบิน (Aircraft Hangar)
- พื้นที่โหลดและขนถ่ายผลิตภัณฑ์ (Loading & Unloading Area)
- ระบบสายพานลำเลียง (Conveyor System)
- พื้นที่กระบวนการผลิตที่มีความเสี่ยงสูง (High-Hazard Process Area)
Deluge System แตกต่างจาก Conventional Sprinkler System
ใน Conventional Sprinkler System หัว Sprinkler แต่ละหัวจะทำงานเมื่อ Thermal Element ของหัว Sprinkler มีอุณหภูมิถึงค่าที่กำหนด
แต่ใน Deluge System หัวฉีด จะเป็นแบบ Open Nozzle ซึ่งเปิดอยู่ตลอดเวลา
ในสภาวะปกติ Deluge Valve จะป้องกันไม่ให้น้ำเข้าสู่ระบบท่อจ่ายน้ำ เมื่อระบบตรวจจับเพลิงไหม้ทำงานและมีการสั่งเปิด Deluge Valve น้ำจะไหลเข้าสู่ระบบท่อ และสามารถไหลออกจาก Open Nozzles ทุกหัวในพื้นที่ป้องกันพร้อมกัน
สรุป
Sprinkler System
ตรวจพบความร้อน → หัว Sprinkler ที่ถึงอุณหภูมิทำงานเปิด → น้ำออกเฉพาะหัวที่ทำงาน
Deluge System
ตรวจพบเพลิงไหม้ → Deluge Valve เปิด → น้ำเข้าสู่ระบบท่อ → น้ำออกจาก Open Nozzles ทุกหัวพร้อมกัน
จุดสำคัญในการบำรุงรักษา
การตรวจสอบและทดสอบอย่างสม่ำเสมอมีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจาก Deluge Valve เป็นส่วนหนึ่งของ Life-Safety System
ควรตรวจสอบดังต่อไปนี้
- ตรวจสอบตำแหน่งของวาล์ว
- ตรวจสอบ Pressure Gauge
- ตรวจสอบ Control Tubing และ Fittings
- ทดสอบ Solenoid และวงจร Releasing
- ตรวจสอบการทำงานของระบบ Detection
- ตรวจสอบการทำงานของระบบ Alarm
- ตรวจสอบการกัดกร่อน (Corrosion) และการรั่วไหล
- ตรวจสอบ Drain และระบบท่อด้าน Downstream
- ทำ Functional Test ตามระยะเวลาที่กำหนด
- ปฏิบัติตามข้อกำหนดในการบำรุงรักษาของผู้ผลิต
ข้อควรระวังด้านความปลอดภัย
ระบบ Deluge System จะต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสม มีการคำนวณทางไฮดรอลิก ติดตั้ง ทดสอบ และบำรุงรักษาให้เหมาะสมกับลักษณะของอันตรายในพื้นที่นั้น
รูปแบบของ Valve Trim รวมถึงลำดับการทำงานอาจแตกต่างกันไปตามผู้ผลิตและรูปแบบการออกแบบระบบ
ดังนั้น ในการทำงานหรือทดสอบ Deluge Valve ควรปฏิบัติตามคู่มือและคำแนะนำที่ได้รับการรับรองจากผู้ผลิต รวมถึงมาตรฐานด้านระบบป้องกันอัคคีภัยที่เกี่ยวข้อง
สรุปหลักการทำงานแบบสั้น ๆ
Fire Detectio->Release Signal->Solenoid Valve Operates->Control Pressure Released->Deluge Valve Opens->Fire Water Enters Distribution Piping->Water Discharges Through All Open Nozzles
หัวใจสำคัญของDeluge Systemคือ Protects the Hazardous Area เมื่อระบบตรวจพบเพลิงไหม้ Deluge Valve จะเปิดให้น้ำดับเพลิงเข้าสู่ระบบ และจ่ายน้ำออกจากหัวฉีดแบบ Open Nozzle ทุกหัวในพื้นที่ที่ได้รับการป้องกันอย่างรวดเร็ว


